العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

575

شرح كشف المراد ( فارسى )

و امّا بطلان ملازمه : اجماع قائم است بر صحت اتيان به واجبى دون واجب ديگر زيرا همه مىگويند اگر كسى مثلا نماز بخواند ولى روزه نگيرد نماز او صحيح است . پس ملزوم هم باطل است . جواب گروه اوّل : قياس مع الفارق است يعنى ما بين انجام واجبات به جهت وجوبشان با ترك محرمات به جهت قبح آنها فرق روشنى است و آن اينكه : ترك قبائح چون نفى است حاصل نمىشود مگر به ترك همه قبائح [ الطبيعة تنعدم بانعدام جميع افراده ] ولى فعل واجبات چون اثبات است با اتيان يكى بدون ديگرى هم حاصل مىگردد [ الطبيعة توجد بوجود فرد ما ] فى المثل اگر كسى بگويد : فلان انار را نمىخورم چون ترش است ما علت را تعميم مىدهيم كه پس هر چيزى كه ترش باشد او نمىخورد ولى اگر بگويد : فلان انار را مىخورم براى اينكه ترش است ما نمىتوانيم تعميم دهيم كه پس هر انار ترش را او مىخورد شايد در اين انار خصوصيتى باشد فالقياس مع الفارق . مطلب ششم : قوله و لو اعتقد : انسانى كه قبايح زيادى را مرتكب شده گاهى معتقد است كه همهء اينها از قبائحند و مع ذلك از بعضى توبه مىكند نه از بعض ديگر اين قسم در مطلب پنجم بيان شده كه بنا بر قول حق توبه‌اش قبول نيست . ولى گاهى از يك قبيح نادم گرديده و از قبائح ديگر توبه نمىكند از باب اينكه واقعا به اعتقاد او اين بعض قبحى ندارد چنين شخصى توبه‌اش نسبت به همان بعض مقبول است بدليل اينكه شرط قبولى توبه كه عبارت باشد از ندامت از قبيح به علت قبح آن حاصل شده پس مشروط هم كه صحت و قبولى توبه باشد حاصل مىشود . شاهد مثال : و روى همين اصل به اعتقاد ما شخصى كه جزو خوارج بوده